Hồ Điến Sơn mênh mông sương khói, hồ Nguyên Đãng xanh biếc soi bóng, mạng lưới sông ngòi chằng chịt vừa là nền sinh thái của vùng sông nước Giang Nam Thanh Phố, vừa là mạch nguồn thể thao kéo dài hàng nghìn năm của vùng đất này. Việc chuỗi giải bơi vùng nước mở quần chúng toàn quốc "Sông lớn" năm 2026 chọn hồ Nguyên Đãng ở Thanh Phố làm địa điểm tổ chức vừa là sự khẳng định đầy đủ đối với mạch văn hóa sông nước nghìn năm và phong tục gần gũi với nước sâu sắc của Thanh Phố, vừa là minh chứng mạnh mẽ cho việc Thanh Phố dày công phát triển thể thao dưới nước và có hệ thống tổ chức giải đấu trưởng thành, đồng thời là bức tranh sống động về việc Thanh Phố gìn giữ dòng nước xanh sinh thái, tiếp sức cho sự phát triển nâng cao chất lượng đô thị.
Cội nguồn sông nước: Đua thuyền chèo nhanh và đua thuyền rồng, phong tục nghìn năm vun đắp mảnh đất gần gũi với nước
Hạt giống của thể thao dưới nước Thanh Phố từ lâu đã bén rễ trong nhịp sống đời thường của vùng sông nước Giang Nam. Từ rất lâu trước khi hệ thống thể thao chuyên nghiệp hiện đại hình thành, người dân ven hồ Điến Sơn và khu vực sông Tào Cảng ở Chu Gia Giác đã dựa vào nước mà hình thành những phong tục thi đấu dưới nước mang đậm bản sắc. Theo sử liệu ghi lại, tục đua thuyền chèo nhanh đã thịnh hành từ thời Thuận Trị nhà Thanh, đến nay đã có hơn ba trăm năm lịch sử. Mỗi dịp hội miếu tháng bảy âm lịch, người dân vùng Mão Điến đi thuyền đến miếu cầu phúc, trên đường trở về, hàng chục chiếc thuyền nhanh tụ hội trên mặt sông Tào Cảng, thân thuyền treo hoa kết đỏ, các thuyền viên chia nhau điều khiển mái chèo lớn, mái chèo thấp, cùng hợp sức chèo theo tiếng chiêng trống. Một số thuyền viên đứng trên tấm ván treo lơ lửng bên ngoài thân thuyền, nhún nhảy theo nhịp lên xuống của thuyền, mượn đà để hỗ trợ con thuyền lướt đi, kết hợp giữa đua tốc độ và biểu diễn, là lễ hội dưới nước dân gian riêng có của vùng ven hồ Điến Sơn.
Đua thuyền rồng dịp Tết Đoan Ngọ cũng có lịch sử lâu đời. Các thôn ở phía tây Thanh Phố từ lâu đã có truyền thống đua thuyền rồng vào dịp Đoan Ngọ, thuyền rồng chia thành nhiều màu xanh, vàng, trắng, đen, mũi thuyền chạm khắc hình rồng, các tay chèo mặc trang phục đồng nhất, trên mặt sông tiếng trống rền vang, hai bên bờ người xem đông nghịt. Sau khi nước Trung Hoa mới được thành lập, hoạt động dân gian này dần chuyển từ hình thức tự phát trong dân gian sang do địa phương thống nhất tổ chức. Các giải đua thuyền rồng được tổ chức thường xuyên đã vun đắp nền tảng gần gũi với nước của quần chúng, tích lũy mảnh đất quần chúng sâu dày cho việc các môn thể thao dưới nước hiện đại bén rễ sau này.
Nền móng thi đấu: Bốn mươi năm dày công đào tạo nhân tài, tổ chức giải chuyên nghiệp tôi luyện thực lực xuất sắc
Truyền thống sông nước sâu dày đã đặt nền cho sự xuất hiện của thể thao thi đấu dưới nước hiện đại. Trong những năm 70, 80 của thế kỷ trước, Thượng Hải lên kế hoạch bố trí một trận địa thi đấu dưới nước trình độ cao và chọn bờ đông hồ Điến Sơn để xây dựng sân thể thao dưới nước chuyên nghiệp. Năm 1983, Sân thể thao dưới nước Thượng Hải chính thức hoàn thành và đưa vào sử dụng. Đường đua nước tĩnh được xây dựng theo tiêu chuẩn thi đấu quốc tế này đã bù đắp thiếu hụt về sân thi đấu dưới nước chuyên nghiệp quy mô lớn của Thượng Hải, thậm chí của cả vùng đồng bằng sông Dương Tử. Các môn như đua thuyền, ca nô kayak chính thức bén rễ tại Thanh Phố, Thanh Phố đồng thời xây dựng đội ngũ nhân tài trẻ các môn dưới nước, khởi động mô hình huấn luyện có hệ thống và đào tạo nhân tài thường xuyên. Thể thao dưới nước Thanh Phố từ đó bước từ giai đoạn phong tục dân gian sang giai đoạn mới phát triển thi đấu chuyên nghiệp, có hệ thống.
Năm 1993, nội dung đua thuyền của Đại hội Thể thao Đông Á lần thứ nhất được tổ chức tại Sân thể thao dưới nước Thượng Hải, trở thành dấu mốc mang tính biểu tượng trong lịch sử phát triển thể thao dưới nước của Thanh Phố. Các vận động viên địa phương giành huy chương vàng, bạc tại đấu trường châu lục, đánh dấu việc Thanh Phố chính thức góp mặt trong nhóm các cơ sở cốt lõi cấp quốc gia về huấn luyện và đăng cai thi đấu dưới nước. Sau giải đấu này, vị thế cơ sở thi đấu và huấn luyện dưới nước cấp quốc gia của sân thể thao dưới nước càng được củng cố, đặc biệt sau khi đổi tên thành Trung tâm Thể thao dưới nước Thượng Hải, nơi đây liên tục đăng cai hàng loạt giải đấu cấp quốc gia như giải vô địch toàn quốc, giải tranh chức vô địch, giúp sức ảnh hưởng thương hiệu thể thao dưới nước của Thanh Phố không ngừng lan tỏa ra bên ngoài.
Hơn bốn mươi năm bền bỉ dày công, Thanh Phố từng bước xây dựng ma trận phát triển thể thao dưới nước lấy đua thuyền làm môn thế mạnh, các môn thuyền buồm, lướt ván buồm, ca nô kayak, bơi lội phát triển đồng bộ, các môn dưới nước quần chúng như thuyền rồng, chèo SUP mở rộng ở nhiều điểm, thành tích thi đấu và kết quả chuyển giao nhân tài liên tục nổi bật. Nơi đây đã đào tạo ra nhà vô địch Olympic Trương Linh, xuất hiện một loạt vận động viên xuất sắc cấp quốc gia từng chinh chiến tại Olympic, World Cup, giải vô địch thế giới, Đại hội Thể thao toàn quốc, liên tục chuyển giao lực lượng kế cận chất lượng cho các đội tuyển cấp trên, xây dựng hệ thống đào tạo thể thao dưới nước có đội ngũ hoàn chỉnh, kết hợp huấn luyện với thi đấu và đào tạo nhân tài hiệu quả.
Những năm gần đây, Thanh Phố đã liên tiếp đăng cai thành công hàng loạt giải đấu thương hiệu cấp quốc tế và quốc gia như Giải vô địch đua thuyền thế giới 2025, Giải lướt ván buồm Masters quốc tế Trung Quốc, Giải mời đua thuyền rồng người Hoa thế giới Thượng Hải, Giải ba môn phối hợp quốc tế đồng bằng sông Dương Tử, đúc kết thành mô thức tổ chức giải "liên động nhiều ngành, kiểm soát toàn quy trình, phục vụ tinh tế", hình thành quy trình làm việc tiêu chuẩn hóa trong các khâu lên kế hoạch giải đấu, vận hành bảo trì sân bãi, dọn dẹp vật cản vùng nước, cứu hộ an toàn, bảo đảm y tế, tổ chức giao thông, tuyên truyền quảng bá, hậu cần tiếp đón. Thanh Phố chuyển hóa kinh nghiệm tích lũy từ các giải đấu lớn thành năng lực vững chắc phục vụ phong trào rèn luyện thân thể toàn dân, dồn toàn lực vào công tác chuẩn bị cho chuỗi giải bơi vùng nước mở quần chúng toàn quốc "Sông lớn" năm 2026, với cùng một tiêu chuẩn, cùng một sự nghiêm cẩn, cùng một sự ân cần để chào đón những người yêu bơi lội đến từ khắp mọi miền đất nước, giúp mỗi người tham gia khi rẽ sóng trên làn nước xanh đều cảm nhận được sự bảo đảm và tôn trọng ở tầm một giải đấu chuyên nghiệp.
Chương mới của làn nước xanh: Sinh thái hồ Nguyên Đãng tiếp sức, giải đấu toàn dân viết nên lời giải dung hợp
Tận dụng cơ hội xây dựng Khu trình diễn phát triển nhất thể hóa sinh thái xanh vùng đồng bằng sông Dương Tử, Thanh Phố dựa trên triết lý ưu tiên sinh thái, phát triển xanh, liên tục đẩy mạnh quản lý tổng hợp vùng nước và phục hồi sinh thái. Chất lượng môi trường nước trên toàn khu vực được nâng lên vững chắc, chất lượng nước ở các vùng nước trọng điểm duy trì ổn định ở mức tốt, thực sự đạt được "nước trong, bờ xanh, cảnh đẹp, thích hợp thi đấu". Dựa vào nền tảng sinh thái chất lượng cao, Thanh Phố phá bỏ thuộc tính thi đấu đơn nhất của thể thao dưới nước, điều phối tổng thể giữa bảo vệ sinh thái, phát triển thể thao và phát triển khu vực, thúc đẩy thể thao thành tích cao và thể thao quần chúng dung hợp hai chiều, cùng nâng cao chất lượng.
Việc chuỗi giải bơi vùng nước mở quần chúng toàn quốc "Sông lớn" năm nay được tổ chức tại hồ Nguyên Đãng là lần đầu tiên giải đấu cấp quốc gia này đến với Thượng Hải, lấp đầy khoảng trống về giải đấu quần chúng vùng nước mở cao cấp của Thượng Hải. Là hình mẫu quản lý sinh thái xuyên ranh giới giữa Thượng Hải và Giang Tô, hồ Nguyên Đãng sau quá trình phục hồi sinh thái có hệ thống đã có môi trường vùng nước và điều kiện thủy văn liên tục được cải thiện, sở hữu lợi thế tự nhiên để đăng cai các giải đấu vùng nước mở hàng đầu. Trước đây nơi này từng tổ chức Giải mời bơi mùa đông Thanh Phố, quy tụ những người yêu bơi lội từ khắp vùng đồng bằng sông Dương Tử, vừa có thi đấu tốc độ chuyên nghiệp vừa có bơi thỏa thích cho đại chúng, giúp quần chúng trực tiếp chia sẻ thành quả của quản lý sinh thái và phát triển khu vực.
Cùng lúc đó, các môn thể thao gần gũi với nước như chèo SUP, ca nô kayak đại chúng ngày càng sôi động. Thanh Phố dựa vào không gian vùng nước ba cấp gồm hồ Điến Sơn, hồ Nguyên Đãng và hệ thống sông quanh thành phố, bố trí khoa học các khu cắm trại thể thao dưới nước, hình thành cục diện phát triển lập thể "hồ Điến Sơn chuyên về thi đấu chuyên nghiệp, hồ Nguyên Đãng gánh vác các giải đấu thương hiệu, hệ thống sông quanh thành phố phục vụ người dân rèn luyện sức khỏe", đưa thể thao dưới nước bước ra khỏi đấu trường chuyên nghiệp, đi vào đời sống người dân.
Trị thủy hưng thủy, lấy nước nuôi dưỡng thể thao, lấy giải đấu chấn hưng đô thị. Sự nâng cấp không ngừng của thể thao dưới nước Thanh Phố vừa là sự kế thừa mạch văn hóa thể thao truyền thống Giang Nam, vừa là thực tiễn sinh động trong bối cảnh nhất thể hóa đồng bằng sông Dương Tử, khi khu vực lấy sinh thái tiếp sức cho thể thao, lấy thể thao khơi dậy sức sống đô thị, lấy giải đấu thúc đẩy phát triển. Từ những cuộc đua thuyền dân gian thời xưa đến cục diện phát triển mới ngày nay với không gian gần gũi với nước phủ khắp, giải đấu quy tụ, thể thao và du lịch dung hợp, Thanh Phố không ngừng chuyển hóa tài nguyên sinh thái và lợi thế vị trí thành lợi thế thể thao và lợi thế phát triển. Hướng tới tương lai, Thanh Phố sẽ tiếp tục củng cố nền tảng nhân tài thể thao dưới nước, làm phong phú ma trận giải đấu thương hiệu, phổ cập rèn luyện sức khỏe gần gũi với nước cho toàn dân, lấy khí thế rẽ sóng trên làn nước xanh để khơi dậy sức sống đô thị, không ngừng làm sáng thêm danh thiếp vùng đất cao của thể thao dưới nước đồng bằng sông Dương Tử, tiếp thêm nguồn động lực thể thao không ngừng cho sự phát triển chất lượng cao của khu vực.
